Từ những chuyến khám phá các quán pub gắn liền với văn học đến những quán rượu nổi tiếng trong các tác phẩm hư cấu, quán pub từ lâu đã giữ một vị trí quan trọng trong văn học Anh, theo Kieran Devlin.

Một trong những thú vui yêu thích của tôi là đọc sách trong các quán pub. Dù là vào một tối thứ Sáu náo nhiệt hay một buổi sáng Chủ nhật yên tĩnh, việc mang theo một cuốn sách đến quán pub luôn mang lại cảm giác thư thái. Trải nghiệm ấy cũng không phụ thuộc vào mùa trong năm: bạn có thể vừa đọc một cuốn tiểu thuyết ly kỳ trong khu vườn ngoài trời đầy nắng mùa hè, vừa nhâm nhi đồ uống; hoặc cuộn mình bên lò sưởi trong quán, thưởng thức một tác phẩm trinh thám thời Victoria khi gió lạnh gõ cửa.

Thoạt nghe, đọc sách trong quán pub dường như không phải là ý tưởng hay. Không gian thường ồn ào, đông đúc, luôn có nguy cơ ai đó vô tình va vào bạn hoặc làm đổ cốc bia lên cuốn sách. Vậy điều gì khiến việc đọc sách ở quán pub lại trở nên tự nhiên và dễ chịu đến thế?

Có lẽ câu trả lời rất đơn giản: đọc sách là một niềm vui, không gian giao lưu xã hội cũng là một niềm vui, và thưởng thức một chút đồ uống có chừng mực cũng vậy. Khi kết hợp lại, cả ba đều mang đến cảm giác thư giãn và giúp con người tạm quên những áp lực thường ngày.

Nhưng còn một lý do khác sâu sắc hơn: đọc sách trong quán pub đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng của nước Anh. Mối liên hệ giữa văn học và quán pub đã tồn tại từ rất lâu. Nhiều cuốn sách và nhiều quán pub trên khắp Vương quốc Anh đều lưu giữ những dấu ấn văn chương, từ tiểu thuyết Whisky Galore của Compton Mackenzie đến thị trấn Broadstairs – nơi tôn vinh tình yêu của Charles Dickens dành cho vùng biển Kent bằng hai bảo tàng, một lễ hội Dickens kéo dài một tuần và dĩ nhiên, cả một quán pub mang dấu ấn của ông.

Tại London, Dublin hay Edinburgh, những hành trình khám phá các quán pub gắn với văn học luôn thu hút đông đảo người yêu sách. Chỉ cần nhìn danh sách các quán pub trong khu phố, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những cái tên lấy cảm hứng từ các nhà văn hay tác phẩm nổi tiếng. Nếu quanh nơi bạn sống không có quán nào mang tên kiểu như "Shakespeare''''s...", có lẽ bạn không còn ở nước Anh nữa.

Quán George Inn – nơi lưu giữ dấu ấn của Shakespeare và Dickens

Một số quán pub không chỉ mang tên các nhà văn mà còn gắn liền với lịch sử của họ. Tiêu biểu là The George Inn ở London – quán pub có hành lang gỗ cổ cuối cùng còn tồn tại của thành phố, hiện thuộc Quỹ Di sản Quốc gia Anh (National Trust).

Quán được xây dựng gần The Tabard, nơi Geoffrey Chaucer bắt đầu sáng tác The Canterbury Tales. Sau này, William Shakespeare thường lui tới đây và nhiều năm sau Charles Dickens cũng trở thành khách quen. Dickens không chỉ nhắc đến quán trong tiểu thuyết Little Dorrit mà còn được cho là tìm đến nơi này vì danh tiếng gắn với Shakespeare.

Không khó để tưởng tượng đã có biết bao nhà văn trẻ ghé thăm quán với hy vọng tìm thấy nguồn cảm hứng sáng tác. Đây là một phần của di sản văn học, chỉ khác là có thêm những cốc bia trên bàn.

Quán pub trong thế giới văn học

Nếu quán pub có vị trí đặc biệt trong đời thực thì trong văn học, chúng cũng xuất hiện với tần suất không kém.

Có thể kể đến quán The Dingo tại Paris của Ernest Hemingway – nơi Zelda và F. Scott Fitzgerald từng lui tới; quán The Six Jolly Fellowship Porters trong tiểu thuyết Our Mutual Friend của Charles Dickens; Jamaica Inn trong tác phẩm cùng tên của Daphne du Maurier hay The Midnight Bell trong Twenty Thousand Streets Under the Sky của Patrick Hamilton.

Năm 1946, George Orwell viết bài tiểu luận nổi tiếng The Moon Under Water, mô tả quán pub lý tưởng trong mơ của mình: kiến trúc thời Victoria, khu vườn ngập hoa, không có nhạc và mang bầu không khí yên bình. Cuối cùng, ông tiết lộ rằng quán pub hoàn hảo ấy hoàn toàn là sản phẩm của trí tưởng tượng.

Từ văn học đến đời sống

Tiểu thuyết đoạt giải Booker Last Orders của Graham Swift lấy quán pub The Coach làm biểu tượng cho tình bạn kéo dài cả đời của một nhóm bạn già. Ngay cả nhan đề cuốn sách cũng gợi nhắc truyền thống của người Anh: uống "ly cuối trước khi về", đồng thời liên hệ với mong muốn cuối cùng của một người bạn trước khi tro cốt của ông được rải xuống biển.

Trong loạt truyện Harry Potter, J.K. Rowling cũng tạo nên những quán pub huyền thoại như The Three Broomsticks hay The Leaky Cauldron, góp phần xây dựng thế giới phù thủy đầy màu sắc.

Một trong những cuốn tiểu thuyết tôi yêu thích nhất những năm gần đây là The Lesser Bohemians của Eimear McBride. Mối tình của hai nhân vật chính bắt đầu trong một quán pub đông đúc ở khu Camden, nơi cô gái Eilis chủ động bắt chuyện với nam diễn viên Stephen khi thấy anh đang đọc cuốn Lũ quỷ (Demons) của Dostoevsky. Từ đó, quán pub trở thành nơi họ thường xuyên quay lại, như một biểu tượng đầy cảm xúc trong câu chuyện.

Đọc đoạn văn ấy ngay giữa một quán pub đông người, người đọc có cảm giác như mình cũng trở thành một phần của câu chuyện – nơi cuộc sống truyền cảm hứng cho văn học và văn học lại phản chiếu cuộc sống.

Truyền thống vẫn tiếp tục phát triển

Điều thú vị là truyền thống đọc sách trong quán pub vẫn đang tiếp tục được gìn giữ và phát triển.

Trong hơn một thập kỷ qua, hàng trăm thư viện công cộng tại Anh đã phải đóng cửa. Nhiều đầu sách của các thư viện được chuyển tặng cho các trung tâm cộng đồng, trong đó có không ít quán pub.

Quán The George & Dragon tại Hudswell (Yorkshire) thậm chí còn duy trì dịch vụ thư viện cho người dân. Nhiều quán pub khác cũng áp dụng mô hình "Lấy một cuốn sách – để lại một cuốn sách", khuyến khích khách chia sẻ sách với nhau.

Bên cạnh đó, khoảng 15 năm trở lại đây, sự phát triển mạnh mẽ của các câu lạc bộ đọc sách đã khiến quán pub trở thành địa điểm gặp gỡ quen thuộc của những người yêu sách. Những xu hướng này không chỉ củng cố mối liên kết giữa văn học và quán pub mà còn nhấn mạnh vai trò của chúng trong việc kết nối cộng đồng.

Thực tế, từ "pub" là viết tắt của "public house" – một không gian công cộng, nơi mọi người gặp gỡ, trò chuyện và chia sẻ.

Niềm vui giản dị của việc đọc sách

Có thể sức hấp dẫn của việc đọc sách trong quán pub đến từ sự kết hợp giữa nhiều điều thú vị: niềm vui đọc sách, không gian giao lưu cộng đồng và một nét văn hóa lâu đời của nước Anh. Hoặc đơn giản hơn, đó là cơ hội để học hỏi, kết nối và tận hưởng cuộc sống.

Nhưng có lẽ, nếu phân tích quá nhiều thì sẽ làm mất đi vẻ đẹp vốn có của trải nghiệm ấy.

Đôi khi, niềm hạnh phúc chỉ đơn giản là được ngồi giữa những người quen và cả những người xa lạ, nhâm nhi một ly đồ uống và lặng lẽ đắm mình trong những trang sách.